Prawo finansowe

W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze, jeżeli chcą prowadzić działalność gospodarczą w szerszym zakresie, muszą zwykle korzystać z kredytu. Udzielaniem kredytów i pożyczek zajmują się profesjonalnie banki. Kredyty najczęściej udzielane są na cele inwestycyjne, chociaż mogą być udzielane także na bieżące potrzeby eksploatacyjne. Mogą to być kredyty długookresowe, średniookresowe bądź krótkookresowej Z kredytów mogą korzystać zarówno osoby prawne, osoby fizyczne, jak i podmioty gospodarcze nie mające osobowości prawnej.
Kredyty udzielane są na podstawie umowy między bankiem a kredy-
tobiorcą. Na podstawie takiej umowy bank zobowiązuje się oddać do
dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie określoną kwotę
pieniężną, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej
zgodnie z umową, do zwrotu kredytu wraz z odsetkami w umówionym
terminie oraz do zapłaty prowizji; Umowa kredytowa powinna być
zawarta na piśmie.
Oczywiste jest, że banki nie udzielają kredytu każdemu, kto się o kredyt ubiega. Z reguły uzyskanie kredytu uzależnione jest od posiadania przez kredytobiorcę zdolności kredytowej, tj. zdolności do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami, Banki żądają zwykle przed udzieleniem kredytu przedłożenia dokumentów i informacji, pozwalających ocenić tę zdolność.
W praktyce bankowej zdarzają się trudności w ściągnięciu udzielonego kredytu. Przyczyny tego mogą być różne. Kredytobiorca mógł zbyt optymistycznie ocenić perspektywy swej działalności, zmianie mogła ulec sytuacja rynkowa, koniunktura, wreszcie kredytobiorca mógł zaciągnąć kredyt lekkomyślnie bądź wręcz bez zamiaru jego zwrotu. Banki, aby zapobiec tego rodzaju sytuacjom, z reguły żądają od kredytobiorców udzielenia zabezpieczenia kredytu. Środki służące zabezpieczeniu mogą mieć charakter zabezpieczeń rzeczowych (np. za-bezpieczenie hipoteczne, ustanowienie zastawu na określonych przedmiotach, jak maszyny, samochody lub towary), bądź zabezpieczeń osobowych (np. zabezpieczenie w drodze wystawienia weksli in blanco, zabezpieczenie w formie poręczenia innego banku, lub osoby trzeciej).
W razie zagrożenia terminowej spłaty kredytu z powodu złego stanu majątkowego kredytobiorcy lub gdy nie zostały dotrzymane istotne warunki umowy, bank może umowę wypowiedzieć przed ustalonym terminem płatności.
Od wykorzystanego kredytu bank pobiera oprocentowanie. Ponadto bankowi od przyznanego kredytu przysługuje określona w umowie prowizja.
Ustawa Prawo bankowe ogranicza wysokość kredytów, jakich można udzielić jednemu kredytobiorcy oraz wielkości kredytu udzielanego na podstawie jednej umowy kredytowej. Celem ograniczeń jest zapobieganie nadmiernej koncentracji udzielanych kredytów na rzecz określonego podmiotu.